آرچا
 
 
ادبی ، بديعي و اجتماعي
 
ايلك عصيان

 

 

   كندين‌ جنوب‌ غرب‌ اوجقاريندا، باليخلي‌نين‌ اوزه‌رينه‌ سالينميش‌ تاختا كؤرپونون‌ قولاغينداكي ‌مؤهره‌ ديوارلي‌ ائوين‌ آداملاري‌ هله‌ ده  ياتماميشديلار.

 گؤيون‌ ديك‌ اورتاسيندا غريب‌ - غريب‌ باخان‌ اون‌ دؤرد گئجه‌ليك‌ آي‌ گوموشو ايشيغي‌ ايله ‌قارانليغي‌ سارسيتسا دا اشيالار مبهم‌ فيقورلار كيمي‌ گؤرسه‌نيردي‌.

خورداد آيي‌نين‌ قيسا گئجه‌لرينده‌ اوغرودان‌- أيريدن‌ آرخايين‌ اولان‌ ايتلرين‌ هردن‌ بيرجه‌ آغيز هورمه‌سي‌ طبيعته‌ چؤكن‌ سوكوتو حتي‌ ديكسينديرميردي‌.

  ايلك ‌آخشامدان‌ قورولتو ياريشينا گيرميش‌ قورباغالار گئجه‌نين‌ ياريدان‌ كئچد يگيني‌ دوياراق ‌سسلريني‌ تامام‌ كسميشديلر.

ايكي‌-  اوچ‌ كيلومئترليكده‌ «چاي‌قاريشان‌»كؤوشه‌نينده‌ سووارانلارين‌ سسلري‌ بئله‌ سوكوتون‌ بيرحصه‌سينه‌ چئوريلميشدي‌.

كندين‌ دؤرد طرفيندن‌ گلن‌ دؤرد نفر اؤزلريني‌ ديوارين‌ سولغون‌ كؤلگه‌سينه‌ وئره‌رك‌ سيه‌ - سيه ‌تاران‌ گيله‌ گئديرديلر.

    تاران‌ گيل‌ هله‌ قاش‌ قارالاندا شام‌ ائله‌يب‌ چولوق‌ - جوجوغو ياتيرتميشديلار. گولگز خالا سامووارا اود سالاندا اوشاقلاري‌نين‌

 

سورغو دولو باخيشلارينا جاواب‌ وئره‌رك‌ «صاباح‌ ايمه‌جيميز اولاجاق‌» دئميشدي‌. اوشاقلار ايسه‌ ائرته‌سي‌ گون‌ سودلو پلوو، يا

دا خشيل‌ يئيه‌جكلريني‌ بيلديكدن‌ سونرا فرح ‌حسي‌ ايله‌ مورگولمه‌يه‌

باشلاميشديلار.

آرواد يونون‌ يومشاق‌ حصه‌سيندن‌ سئچيب‌ دارايير و الچيملري‌ اؤزونه‌ مخصوص‌ سليقه‌ ايله‌ بير- بيرينين‌ اوستونه‌ ييغيردي‌. بؤيرونه‌ سيغينان‌ پيشيگي‌ ديرسه‌يي‌ ايله‌ نه‌ قدر ووروب‌ قووسا دا باجارا بيلمه‌ميشدي‌.

كيشي‌ايسه‌ اوشاقلارين‌ چاريغي‌نين‌ شيريسيني‌ ده‌ييشديرير، چاريق ‌باغيلاري‌ يوخلايير، هردن‌ ده ‌اؤز- اؤزونه‌ دانيشيرميش‌ كيمي‌ «يازيق اوشاق‌ نئينه‌سين‌، چاريقدا چاريقليق‌ قالماييب‌ آآآ... آتاسي ‌يانسين‌ يوخسوللوغون‌» ــ دئيير و هيرسيندن‌ اللري‌ اسيردي‌.

قايناماق  ‌اوزره‌ اولان‌ سامووارين‌ سيزيلتيسي‌، يونون‌ دارانماسيندان تؤره‌نن‌ كار سس‌ و پيشيگين‌ خورولتوسو نئجه‌ ده‌ بير - بيرينه‌ اويغون‌ گليردي‌. ائوين‌ يوخاري‌ باشيندا سيرا ايله‌ و پالتارلي‌ ياتان ‌اوشاقلارين‌ يوخوسونا بيره‌ ده‌ حارام‌ قاتا بيلميردي‌. تاران‌ كيشي‌نين‌ اوره‌ييندن‌ مين‌ بير فيكيركئچيردي‌. بئشليك‌ لامپانين‌ خودو چكيلمه‌سئيدي‌، آلني‌نين‌ بعضاً سيخلاشان‌، بعضاً ايسه‌ آچيلان ‌قيريشلاريندان‌، پيرپيزلي‌ قاشلارين‌ آلتينداكي‌ گؤزلري‌نين‌ قي‌ييلماسيندان‌ و ان‌ چوخ‌ بوينوندا كي ‌دامارين‌ قابارماسيندان‌ و بورنونون‌ نيسيلتي‌سيندان‌ اوره‌يينده‌كي‌ فيكير ـ خيالي‌ آسانليقلا اوخوماق‌ اولاردي‌. بارماقلاري‌ دا بئينينه‌ تابع‌ اولاراق‌ بعضاً دايانير، بعضاً ايسه‌ سرعتله‌ چاليشيردي‌.

كيشي‌ هردن‌ آلتدان‌ ـ آلتدان‌ گولگزه‌ باخير و اونون‌ سيماسيندان‌ هئچ‌ شئيين‌ سئزيلمه ‌ديگيني ‌گؤروَب‌، «بلكه‌ آروادلار قايغي‌ چكمير، بلكه‌ اونلارين‌ هئچ‌ وئجينه‌ ده‌ دئييل‌، يوخسا... يوخ‌، اولابيلمز، عايله‌ معيشتيني‌ وئجينه‌ آلمايان‌ آدام‌ آغيللي‌ سؤزلر دانيشا بيلرمي‌؟» دئيه‌ دوشوندو و آروادينين ‌اونا هايان‌ اولدوغونو خاطيرلادي‌. اكين‌لريني‌ دولو ووروب‌ يئرله‌ يئكسان‌ ائله‌ينده‌ تارانين‌ بوغازيندان ‌سو دا گئتمه‌دي‌. كيشي‌ اؤلوم‌ حالينا گلميشدي‌. گولگز اريني‌ خلوته‌ ساليب‌، «كيشي‌ اوشاقلاري ‌قورخوتما، اؤزونو الدن‌ سالما، نه‌ خبريندير؟ يوز فيكير بير قايغونو اؤده‌مز» دئميشدي‌. تاران‌ ايسه ‌بوتون‌ آجيغيني‌ آروادا تؤكوب‌ اوره‌ييني‌ بو شالتميشدي‌. او، بيرجه‌ بونو بيلميردي‌ كي‌، گولگز خالا كيمي‌ قادينلار اوره‌ييني‌ آچيب‌ آغارتمير. گيزليجه‌ آغلاسالار، كيشيه‌، اوشاغا يانسالار دا ظاهر ده اؤزلريني‌ توختاق‌ آپاريرلار. يوخسوللوغون‌، حياتين‌ بوتون‌ آغري‌ و آجيلاري‌نين‌، حتي‌ طبيعي‌بلالارين‌ بئله‌ اصل‌ سببكاري‌نين‌ مولكه‌دار اولدوغونو كسكينليكله‌ قبول‌ ائدن‌ تاران‌ «آغالارين‌» ظلمونو سئير ائتمه‌يه‌ باشلادي‌.

«يوخ‌، اؤلدو وار، دؤندو يوخدو» عباره‌سيني‌ قطعي‌ ايناملا لاپ‌ اوجادان‌ دئينده‌ اته‌ييني‌ عنعنه‌وي‌ شكيلده‌ داراغين‌ آلتينا سرديگي‌ پالازا چيرپيب‌ چاي‌ دملمه‌يه‌ دوران‌ گولگزخالا بير آنليغا يئرنده‌جه ‌دوروخدو. ارينه‌ نه‌سه‌ دئمك‌ ايسته‌دي‌. لاكين‌ خانوئردي‌ اوغلو عوضين‌ سسي‌ اونون‌ فيكريني‌ يايينديردي‌.

- آي‌ ائو يييه‌سي‌ قوناق‌ ايسته‌ميرسز؟

آرواد سرعتله‌ حيه‌طه‌ چيخيب‌ قاپي‌نين‌ يان‌ طريفينده‌ داياندي‌ و «كئچين‌ ايچه‌ري‌، كئچين‌ ايچه‌ري‌، كيشي‌ سيزي‌ گودور» دئييب‌ اونلارا يول‌ گؤستردي‌.

هر دؤرد نفر اللرينده‌كي‌ آغاجي‌ دهليز ديوارينا سؤيكه‌ييب‌ يا آللاه‌

 دئيه‌ ايچه‌ري‌ كئچديلر.

تاران‌ اونلاري‌ ائوين‌ جنوب‌ ديوارينداكي‌ بوجاقدا، يان‌باجانين‌ گؤروش‌ دايره‌سيندن‌ كناردا اگلشديردي.

گولگز خالا ايسه‌ حيه‌ط - باجاني‌ سوزدوكدن‌ و هئچ‌ كيمين‌ اونلاري‌ گؤرمه‌ديگيندن‌  آرخايين‌  اولدوقدان‌ سونرا  دهليز  قاپي‌سينين‌   دالليغيني‌

 ساليب‌، دير قالان‌ قاپيني‌ بركيتدي‌ و ائوه‌ گيردي‌. «ائوه‌ ده ‌خوش‌ گليبسيز» دئيه‌ اونلارا ديل‌ - آغيز ائله‌ييب‌ چاي‌ دمله‌دي‌. سونرا لامپا تاقچاسينداكي‌ بئشليگين‌ خودونو آرتيراراق‌ «آيشيغيدير، ائشيكدن‌ هئچ‌ نه‌ بلله‌نمير» دئدي‌ و اونو بو ايشدن‌ چكينديرمك ‌ايسته‌ين‌ تاراني‌ آرخايين‌ ائتدي‌.

بئله‌ليكله‌ كندين‌ بئش‌ طايفاسي‌نين‌ باشچيلاري‌ سون‌ قرارا گلمك‌ اوچون‌ ده‌ييرمي‌ شكيلده ‌اگلشديلر.

گولگز دمله‌ديگي‌ عقاب‌ چاييندان‌ آرمودو ايسته‌كانلارا سوزوب‌ قوناقلارين‌ قاباغينا قويدو.

چايلار ايچيلدي‌. ايكينجي‌ چاي‌ قاباقلارينا قويولدوقدان‌ سونرا خانوئردي اوغلو توتون‌ قوولوغونو چيخاريب‌ چوبوغو دولدورا - دولدورا ديللندي‌:

- بيز بورا بوش‌ يئره‌ ييغيلماميشيق‌آ، دئيين‌ گؤره‌ك‌ نه‌ ائله‌مه‌لي‌ ييك؟

هاميسي‌ درين‌ نفس‌ آليب‌ تارانين‌ اوزونه‌ باخديلار.

- نه‌ اوچون‌ ييغيشماغيميزي‌ هاميميز بيليريك‌، بو حاقدا بير - بير، ايكي‌- بير دانيشميشيق‌. هاميميز دئميشيك‌ كي‌، بو ايل‌ آغايا بهره‌ وئرميه‌جه‌ييك‌. گينه‌ ده‌ سؤزو اولان‌ وارسا دئسين‌...

هامي‌ راضي‌ اولدوغونو باشي‌ ايله‌ بيلديردكدن‌ سونرا سؤزونو داوام‌ ائتديردي‌:

- بيرجه‌ قاليب‌ آند ايچمه‌ييميز. من‌ اؤز فيكريمي‌ چوخدان‌ ائله‌ميشم‌.

اؤلدو وار، دؤندو يوخدو.

- ائله‌ ايسه‌ يوبانماغا گلمز، نه‌يه‌ دئسز آند ايچك‌.

- نه‌يه‌ آند ايچه‌جه‌ييك‌، قورانا، قوراندان‌ سوواي‌ نه‌يه‌ آند ايچه‌رلر.

- قورانا آند ايچمك‌ بير آز، نئجه‌ دئيرلر چتيندير، بيردن‌ ضرر چكه‌ريك‌...

تاران‌ كسكين‌ بير ايفاده‌ ايله‌ سؤزونو كسدي‌:

- فقط قورخاقلار ضررين‌ چكر.

خانوئردي‌ اوغلو اجلاسا چؤكن‌ شوبهه‌ دومانيني‌ آرادان‌ قالديردي‌:

- قورخانين‌ بوردا نه‌ ايشي‌ وار أشي‌؟ گتيرين‌ آند ايچك‌.

تاران‌ گولگزه‌ خطاباً «گتير كيتابي‌ آرواد» دئيه‌ امر ائتدي‌.

گولگز خالا قوراني‌ مخمل‌ پارچادان‌ تيكيب‌ قيراغيني‌ قايتانلا بزه‌ديگي‌ قوولوقدان‌ چيخاريب‌ اؤپدوكدن‌ سونرا ارينه‌ وئردي‌ و باشيني‌ قالديريب‌ گؤيه‌ باخدي‌. او، بو باخيشي‌ ايله‌ «ايلاهي‌، اؤزون‌ بوايشين‌ آخيرين‌ خئير ائله‌» دئيه‌ دوعا ائديردي‌.

 تاران‌ قوراني‌ آليب‌ اؤپدو و گؤزونه‌ قويدوقدان‌  سونرا  درين‌ حؤرمتله ‌ديزي‌- ديزي‌ اگلشدي‌ وقاباغينا قويدو. سونرا اشتراكچيلارا خطاباَ دئدي‌:

- بو كيتاب‌ شاهيد اولسون‌ كي‌، قاسيملي‌ تايفاسيندان‌ امراه‌ اوغلو تاران‌، كاظيملي‌ تايفاسيندان ‌خانوئردي‌ اوغلو عوض‌، أبيللي‌ تايفاسيندان‌ گؤيوش‌ اوغلو خودو، ايسكندرلي‌ تايفاسيندان‌ قولاش ‌اوغلو خانكيشي‌، اوروستاملي‌ تايفاسيندان‌ آلي‌ اوغلو بالاش‌ آغايا بهره‌ وئرميه‌جكلرينه‌ سؤز وئريرلر.

- سونرا دستماز آلدي‌ و اوزو قيبله‌يه‌ داياناراق‌ اليني‌ قورانا باساراق‌ دئدي‌:«من‌ امراه‌ اوغلو تاران‌ بوآللاه‌ كلامينا و اؤز شرفيمه‌ آند ايچيرم‌ كي‌، آغايا بهره‌ وئرميه‌جه‌يم‌».

قالان‌ دؤرد نفر ده‌ آندي‌ تكرار ائديب‌ ائودن‌ چيخديلار. ائرته‌سي‌

 گون‌ بئله‌ بير خبر آغيزلارادوشموشدو:

«آغ‌ساققاللار ال‌ - قوران‌ ائله‌ييب‌، آغايا بهره‌ وئرميه‌جه‌ييك‌».

خاشانين‌ گمه‌سيني‌ ييغيرديلار. گمه‌ ييغيليب‌ باغلانديقدان‌ سونرا

آغا نؤكه‌ري‌ هاردانسا پيدا اولدو. «آللاه‌ قووات‌ وئرسين» دئسه‌ ده‌ جاواب‌ وئرن‌ اولمادي‌. اوت‌ باغلاريني‌ سايماغا باشلادي‌. نؤكه‌رين ‌هميشه‌كي‌ آميرانه‌ليگي‌ يوخ‌ ايدي‌. وضعيتدن‌ خبري‌ اولسا دا اوزه‌ گتيرميردي‌. باغلاري‌ ساييب ‌قورتارديقدان‌ سونرا ايسه‌ گلديگي‌ كيمي‌ ده‌ گئتدي‌. تاران‌ هه‌وه‌دوره‌ باغيني‌ دالينا آتيب‌ بيريني‌ ده ‌اوستونه‌ قويا - قويا فاتحجه‌سينه‌ و سون‌ درجه‌ لذتله‌ ديللندي‌: «آناوون‌ خوروزو اؤلسون‌، گؤر بهره‌آلماييبسان‌»...

هاوا مئه‌ اولدوغوندان‌ آغا نؤكه‌رينه‌ خبر وئرمه‌دن‌ آراباني‌ قوشوب‌ اوت‌ باغلاريني‌ كنده‌ داشيماغا باشلاديلار. تاران‌ ايلك‌ آراباني‌ كالاوايا بوشالديب‌ تايا قوراندا آغا نؤكه‌ري‌ يئنه‌ تاپيلدي‌. او، چوخ‌ احتياطلا تارانا ياناشدي‌:

- هئچ‌ عيبي‌ يوخدور، يقين‌ كي‌، هاوانين‌ مئه‌ اولدوغونو غنيمت‌ بيليب‌، منه‌ خبر وئرمه‌ييبسيز...

تاران‌ اونون‌ سؤزونو كسدي‌ و سون‌ درجه‌ استئهزالي‌ بير جاواب‌ وئردي‌:

- أيه‌، سن‌ هارداسان‌، هله‌ دئسن‌ سو دا ايچديك‌، آمما سنه‌ خبر وئرمه‌ديك‌!

نؤكه‌ر اؤزونو اويانا قويماييب‌ يومشاقليغي‌ داوام‌ ائتديردي‌:

- من‌ بيليرم‌، سن‌ بيرجه‌ چؤپو بئله‌ اويان‌ - بويان‌ ائله‌مزسن‌، آمما...

تاران‌ عصبي‌لشدي‌:

- نه‌ آمما - مامما ائله‌ييرسن‌، آده‌ قانيمي‌ قارالتما، گئت‌ ايشينين‌ دالينجا.

نؤكه‌ر ايسه‌ يومشاقليقلا دانيشمالي‌ ايدي:

- منيم‌ ايشيم‌ بودور ده‌ه‌ه‌، بهره‌ني‌ آلماغا گلميشم‌.

- بوينونون‌ آرديني‌ گؤرسن‌، بهره‌ني‌ ده‌ گؤررسن‌.

نؤكه‌ر آغلينا گلمه‌ديگي‌ بو جاوابدان‌ عصبي‌لشدي‌:

- وئره‌جكسن‌، اؤزوده‌ لاپ‌ اؤز بعلي‌ - بعلين‌له‌ وئره‌جكسن‌.

تاران‌ الينده‌كي‌ ياباني‌ هجوم‌ وضعيتينده‌ توتاراق‌ تايادان‌ يئره‌ آتيلا - آتيلا دئدي‌:

- ياباني‌ قارنووا سوخماميش‌ ايتيل‌ گؤزومون‌ قاباغيندان‌، اجلاف‌ اوغلو اجلاف‌.

 

***

  بير هفته‌دن‌ سونرا جاماعات‌ كؤوشنه‌ چيخاندا امنيه‌لر كندي‌ محاصره‌يه‌ آلميشدي‌.

 كوماندئر تايفا باشچيلاريني‌ چاغيرتديردي‌. اونلاري‌ مسجيد ديواري‌نين‌ ديبينده‌ سيرا ايله‌ دوزدو و قارشيلاريندا وار گل‌ ائلمه‌يه‌ باشلادي‌. چيگنينه‌ دوزولموش‌ اوچ‌ دنه‌ قيزيلي‌ اولدوز، پئنجه‌يينين ‌بوينونا تيكيلميش‌ چاتما توفنگ‌ آرمي‌، پاپاغي‌نين‌ قاباغينا تاخيلميش‌ شير- خورشيد   گونشين  ‌شعالاريني‌ دهشتجه‌سينه‌ عكس‌ ائتديريردي. اليني‌ بورونج‌ توققالي‌ ائنلي‌ قاييشينا تاخديغي‌ توپانچانين‌ اوستونه قويوب‌ دانيشماسي‌ ايشين‌ نه‌ يئرده‌ اولدوغونو گؤسته‌ريردي‌. نهايت‌ گليب‌ دوز تارانين ‌قارشيسيندا داياندي‌ و اوزونه‌ مؤحكم‌ بير سيللي‌ ووردو. سونرا ايسه‌ امنيه‌لرين‌ بيريندن‌ قيرمانجي‌آليب‌ دؤيمه‌يه‌ باشلادي‌. گولگز خالا اؤزونو تارانلا كوماندئرين‌ آراسينا آتدي‌. كوماندئر گولگزه‌ خطاباً سه‌رت‌ بير ايفاده‌ ايله‌ دئدي‌:

- چكيل‌ قاباغيمدان‌ آرواد، يوخسا ناموسومدان‌ كئچيب‌ سني‌ ده‌ قاتارام‌ بو اجلافا.

گولگز كوماندئرين‌ دوز گؤزونه‌ توپوردو:

- ناموسون‌ اولسايدي‌...

لاكين‌ تاران‌ اونون‌ سؤزونو كسدي‌ و كسكينليكله‌ امر ائتدي:

-  گئت‌ ائوه‌!

امنيه‌لر كندي‌ محاصيره‌يه‌ آلاندا تارانين‌ اوره‌يينده‌ نيگارانليغا

اوخشار بير قورخو يارانميشدي‌. او، داها چوخ‌ اوندان‌ قورخوردو كي‌، امنيه‌لر اونلاري‌ بير- بير دينديرسين‌ و تايفا باشچيلاريني ‌سارسيداراق‌ يومشالتسين‌. لاكين‌ رعيتلرده‌ بيرينجي‌ دفعه‌ بئله‌ بير تمردو گؤرن‌ كوماندئرين‌ اؤزونو اله‌آلا بيلمه‌مه‌سي‌ تاراني‌ چوخ‌ سئوينديردي‌. او آرتيق‌ هئچ‌ نه‌دن‌ قورخموردو. ايشين‌ بوجور گئتمه‌سي‌ديگر تايفا باشچيلاريني‌ دا جسارتلنديرميشدي‌. اونلار كوماندئره‌ اعتراض‌ ائتمك‌ ايسته‌ديلر. اونلارين‌ اعتراضي‌ داوام‌ ائتسه‌ايدي‌، سورغو - سؤال‌ باشلاناجاقدي‌ و بو دا يئنه‌ آغانين‌ خئيرينه ‌قورتارا بيلردي‌. اونا گؤره‌ ده‌ تاران‌ بير داها ديللنمه‌لي‌ اولدو:

- هئچ‌ كيمين‌ بو اجلافلارلا دانيشماق‌ حاققي‌ يوخدور.

كوماندئر بو دفعه‌ سيللي‌ و تپيكله‌ دؤيمه‌يه‌ باشلادي‌. نهايت‌ سون‌ اوخونو آتمالي‌ اولدو. توپانچاسيني‌ چيخاريب‌ تاراني‌ نشان‌ آلدي‌:

- چيخ‌ تايايا، وئر آغانين‌ بهره‌سيني‌.

تاران‌ نه‌ ديندي‌، نه‌ ده‌ دانيشدي‌، يئرينده‌جه‌ داياندي‌. كوماندئر هه‌ده‌ - قورخونو داوام‌ ائتديردي‌. تاران‌ سون‌ سؤزونو دئمه‌لي‌ اولدو:

- اؤلدو وار، دؤندو يوخدو!

هه‌ده‌ - قورخودان‌ هئچ‌ بير نتيجه‌ آلمايان‌ كوماندئر آغانؤكه‌ريني‌ چاغيردي‌:

- گل‌، هر تايادان‌ بهره‌ني‌ چيخ‌، گؤروم‌ كيم‌ سنه‌ مانع‌ اولور.

بئله‌ليكله‌ امنيه‌لر كندين‌ بوتون‌ تايالاريني‌ سؤكوب‌ آغانين‌ بهره‌سيني‌ چيخديلار و نؤكه‌رين‌ گؤسته‌ريشي‌ ايله‌ خارمان‌ يئرينده‌ يئكه‌ بير تايا قوردولار. كوماندئر ايسه‌ امنيه‌لريني‌ گؤتوروب‌ كنددن ‌چيخدي‌.

گئجه‌ ياريسي‌ ايت‌ هوردو و ديشي‌ عوض‌ قاپيا چيخيب‌ يان‌- دؤوره‌ني‌ سوزركن‌ دؤرد نفرين‌ تاران‌گيله‌ گئتديگيني‌ گؤردو.

سحر چاغي‌ گونش‌ اوفوقدن‌ باخاندا كندده‌ آيري‌ بير گونشين‌ چيخديغيني‌ گؤردو. خارمان‌ يئري ‌جهنمه‌ دؤنموشدو..

 |+| نوشته شده در  یکشنبه پانزدهم خرداد ۱۳۹۰ساعت 10:49  توسط عباد ممی زاده (آغداشلی)  | 
  بالا