Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif";}

اردبیل ولایتی­نین جغرافی آدلاری

قارالارار (قره­لر) [QARALAR]

اردبیلدن چیخیب آستارا یولو ایله شرقه دوغرو گئدنده، سالتاواردان 2 کیلومئتر سونرا ساغ طرفه آیریلان قارلار یولو ایله 1 کیلومئتر گئتدیکدن سونرا قارالار کندینه یئتیشیرسن. بو کند «سالتاوار»(SALTAVAR)، «آغ­بولاق / قوولوغا»(AĞBULAQ / QOVLUĞA)، «گیلاندوو»(GİLANDOV) کندلری ایله قونشودور. دؤولت قیدیاتینداکی آدی «قره­لر»دیر.  اونون جغرافی خاصه­لری آشاغیداکیلاردان عبارتدیر:

اوزونلوق دايره‌سي: 42 درجه، 20 دقیقه (رزم آرا، فرهنگ آبادیهای ایران، تهران، 1332).

ائن دايره‌سي: 38 درجه، 17 دقیقه (رزم آرا، فرهنگ آبادیهای ایران، تهران، 1332).

يوكسك‌ليك: 1500 مئتر

عائله و نفوس: 1375 جی ایل آمارینا اساسا 141 عائله و 792 نفر

تصرفات: مالدارلیق، اکینچی­لیک، یوک نقلیاتی (سوروجولوک)

محصوللار: تاخیل (بوغدا، آرپا)، اوت (خاشا، یونجا)، (تره­وز) یئرآلماسی

بيتكي اؤرتويو: یارپیز، بویماده­رن، شاه­تره­سی، اوه­لیک، چؤل­بزه­ره­یی، شووه­رن، بوزووشا/ هوویارپاغی (درمان بیتکی­لری) – چاخیر تیکانی، گؤزتیکانی، چمن، اوچ­قولاق، گؤوجه­گؤزو، اینک­امجه­یی، قازآیاغی، سارماشیق، ساری­تیکان، که­کیره، آجی­میخ و س. (یابانی بیتکی­لر).

چؤل حيوانلاري: تولکو، دووشان، قورد/جاناوار، نادر حاللاردا کیرپی و تیسباغا، زیان­وئریجی­لردن سیچان، یئرآلماقوردو، قوشلاردان بیلدیرچین، توراغایی، سرچه، سیغیرچین، قارغا، زاغچا، حاجی­لئیلک، ساری­کؤینک، بیتتیکن، تاتیر، قجه­له و س.

ائو حیوانلاری: جامیش، اینک، قویون، تویوق.

بوندان علاوه آذربایجانین دیگر منطقه­لرینده «قارا» سؤزو ایله دوزلمیش 340 کند واردیر.

قارالارین ائتیمولوگیاسی (ETİMOLOGİYA) (ریشه شناسی):

قارالار تیپ باخیمیندان اویکونیم(OYKONİM)(یاشاییش منطقه­سی)، نؤع باخیمیندان ایسه کنددیر. گؤروندویو کیمی قارالارین آدیندان، اونون کند، قصبه، یاخود شهر اولماسینی معین­لشدیرمک اولماز. بو جور آدلارا جغرافی نومئنسیز(COĞRAFİ NOMENSİZ) آدلار دئییلیر. اصلینده ماکروتوپونیم­لرین(MAKROTOPONİM) هئچ بیرینین جغرافی نومئنی اولمور. چونکی هامی اونون کند یا شهر اولدوغونو بیلیر و توپونیم یارادیجیلیغیندا قناعتچی­لیک اصولونا اساسا بونا احتیاج دا اولمور. دئمه­لی بو کندین مکمل آدی « قارالار کندی»دیر.

قی: تورک تانریلاریندان بیرینین آدیدیر. سونرا بو میفیک (اساطیر و افسانه) آد همین تانریا تاپینان (پرستش ائدن) تایفایا وئریلیر. بو تایفا بؤیویوب گئنیش اراضیه یاییلدیقدان و باشقا سؤزله بؤلوندوکدن سونرا هر تایفا فرقلندیریجی علامتدن استفاده ائده­رک مستقل تایفا کیمی چیخیش ائدیر. بو فرقلندیریجی علامتلردن «قین/ قان»(مقایسه ائت «سرعین»ین اصلی آدی «سارقین»ده­کی «قین» ایله)، «ایر/ ار/ آر» توپوشکیلچی­لرینین آدینی چکمک اولار (مقایسه ائت «آل­قیر»داکی «قیر» سؤزو ایله). «آر» توپوشکیلچیسینی قبول ائتدیکده ایسه اولور: قی+ آر = قیار/ قار.

قار تایفاسینین بیر تعدادی آیریلاراق مستقل تایفا کیمی چیخیش ائتمک اوچون «آ» کیچیلدیجی فرقلندیریجی علامتینی قبول ائدیر. دئمک «قارا» سؤزونون (قار + آ) بیر معناسی کیچیک قار تایفاسیدیر (مقایسه ائت: نیار و نیارا). ائله بوراداجا قید ائدک کی، «آ» سؤزون اولینده انسان، آدام (مقایسه ائت «آبای» یعنی به­ی آدام)، سؤزون اورتاسیندا بیتیشدیریجی رولونو اویناییر (مقایسه ائت کله­سر= کل/کال + ا + سر/ سار)، سؤزون سونوندا کیچیلدیجی علامتدیر.

دئمک قارا سؤزو آشاغیداکی معنالاردا ایشله­نیر:

1-                 رنگ معناسیندا، 2- شیمال معناسیندا (مقایسه ائت: ماراغا و اهرده «قاراگونئی» [QARAGÜNEY]، 3- بؤیوک، سیخ ... معنالاریندا  (مقایسه ائت مرند، گونبذ، اورمیا، ماراغا، ساووج بولاق، هئروو، تئهران و اهرده «قاراآغاج» [QARAAĞAC]، اردبیلده «قاراچاناق» و «قاراقاسیملی»، نیرده «قاراشیران»). 4- تایفا آدی معناسیندا (مقایسه ائت: اردبیلده «قاراحسنلی» ، تبریز، ماراغا و اورمیادا «قاراساققال»، ماراغادا «قاراساقار».

«لار» توپوشکیلچیسینه گلدیکده ایسه قرامئرده جمع بیلدیریرسه، جمع علامتیدیرسه توپونیم­شوناسلیقدا منسوبلوق بیلدیریر و تایفا آدینا قوشولور (مقایسه ائت کول­لار = کول + لار).

دئمه­لی قارالار سؤزونون ائتیمولوگیاسی تام تفرعاتی ایله آشاغیداکی کیمیدیر:

قی + آر (قار) + آ (کیچیلدیگی) + لار (منسیوبلوق).

گؤروندویو کیمی بو آد «ائتنواویکونیم»دیر.